උපුටා ගැනීම
22 වැනි සංශෝධනය: තවත් වසර දෙකක්ද? නැතිනම් භයානක ව්යවස්ථාමය පූර්වාදර්ශයක්ද?
විපක්ෂ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයෙකු සහ නීතිඥවරයෙකු ලෙස, යෝජිත 22 වැනි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය පුද්ගලයන් හෝ දේශපාලන අවශ්යතා මත නොව, ව්යවස්ථාමය ප්රජාතන්ත්රවාදයේ මූලික මූලධර්ම මත විමසා බැලීම මගේ වගකීමක් බව මම විශ්වාස කරමි.
යෝජිත සංශෝධනය මඟින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම ගැනීමේ වයස අවුරුදු 65 සිට 67 දක්වාත්, අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම ගැනීමේ වයස අවුරුදු 63 සිට 65 දක්වාත් ඉහළ නැංවීමට යෝජනා කර ඇත. එමෙන්ම ඉහළ අධිකරණවල සේවය කරන විනිසුරුවරුන්ගේ සංඛ්යාව වැඩි කිරීමටද යෝජනා කර තිබේ.
බැලූ බැල්මට, විශ්රාම ගැනීමේ වයස වසර දෙකකින් වැඩි කිරීම සරල පරිපාලන ප්රතිසංස්කරණයක් ලෙස පෙනෙන්නට පුළුවන. එහෙත් මෙහි සැබෑ ව්යවස්ථාමය ප්රශ්නය ඊට වඩා බරපතළය.
දැනටමත් ධුරයේ සිටින විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය වෙනස් කිරීමට ආණ්ඩුවකට අවසර දිය යුතුද?
අධිකරණ ස්වාධීනත්වය රඳා පවතින්නේ විනිසුරුවරුන් ස්වාධීනව කටයුතු කිරීම මත පමණක් නොවේ. ඔවුන් විධායකයෙන් හා ව්යවස්ථාදායකයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන බවට මහජනතාව තුළ පවතින විශ්වාසයද ඒ තරමටම වැදගත්ය.
ආණ්ඩුව විසින් දැනට ධුරයේ සිටින විනිසුරුවරුන්ගේ සේවා කාලය දීර්ඝ කරන්නේ නම්, එම විනිසුරුවරුන්ට තවත් වසර දෙකක් ධුරයේ රැඳී සිටීමේ සෘජු ප්රතිලාභයක් හිමි වේ.
එයින් කිසිදු විනිසුරුවරයෙකු අනිසි ලෙස ක්රියා කරනු ඇතැයි අදහස් නොවේ. මෙය අපගේ විනිසුරුවරුන්ගේ පෞද්ගලික අවංකභාවය පිළිබඳ ප්රශ්නයක්ද නොවේ. ප්රශ්නය පවතින්නේ එමඟින් නිර්මාණය වන ව්යවස්ථාමය තත්ත්වය සහ මහජන මතය තුළය.
ඉන්පසු ලබාදෙන සෑම දේශපාලන සංවේදී තීන්දුවක්ම සැකයට ලක්වීමේ අවදානමක් පවතී. තම ධුර කාලය දීර්ඝ කළ ආණ්ඩුවට එම විනිසුරුවරුන් යම් ආකාරයකින් බැඳී සිටින්නේදැයි ජනතාව ප්රශ්න කළ හැකිය.
සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීනව ලබාදෙන තීන්දුවක් වුවද, එවැනි සැකයක සෙවණැල්ලට යටවිය හැකිය.
එය පමණක් වුවද අධිකරණයට දිගුකාලීන හානියක් සිදු කිරීමට ප්රමාණවත්ය.
අපගේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 3 වැනි සහ 4(ඇ) ව්යවස්ථා මඟින් අධිකරණ බලය ජනතාවගේ පරමාධිපත්යයේ අත්යවශ්ය කොටසක් බව තහවුරු කරයි. එම පරමාධිපත්යය අන්සතු කළ නොහැකිය.
එබැවින් අධිකරණ ස්වාධීනත්වය, බලයේ සිටින ආණ්ඩුවේ දේශපාලන අවශ්යතාව අනුව වෙනස් කළ හැකි සාමාන්ය පරිපාලන කාරණයක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය.
SC/SD/64–71/2022 දරන විශේෂ තීරණයේදී ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයද මෙම මූලධර්මය පැහැදිලිව සලකා බැලීය. දැනට ධුරයේ සිටින විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයසට හෝ ධුර කාලයට බලපාන ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් “අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට බලපෑම් කරන” බව එහිදී අධිකරණය නිරීක්ෂණය කළේය.
ඒ අනුව, එවැනි සංශෝධනයක් ජනතාවගේ පරමාධිපත්යයට සම්බන්ධ වන බැවින් ජනමත විචාරණයකදී ජනතා අනුමැතිය ලබාගත යුතු බවද තීරණය විය.
මෙම පූර්වාදර්ශය නොසලකා හැරිය නොහැකිය.
22 වැනි සංශෝධනයේ විශාලතම අනතුර වසර දෙකක සේවා දිගුව පමණක් නොවේ. එමඟින් ස්ථාපිත විය හැකි පූර්වාදර්ශයයි.
අද ආණ්ඩුවට දැනට සිටින විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය දීර්ඝ කළ හැකි නම්, හෙට බලයට පැමිණෙන ආණ්ඩුවකට එය අඩු කිරීම වැළැක්විය හැක්කේ කෙසේද?
තමන් කැමති විනිසුරුවරුන් ධුරයේ තබාගැනීමට හෝ තමන්ට අපහසු විනිසුරුවරුන් ඉවත් කිරීමට, අනාගත ආණ්ඩුවක් විශ්රාම ගැනීමේ වයස නැවත නැවතත් වෙනස් කිරීම වළක්වන්නේ කුමක්ද?
අධිකරණ ධුර කාලය කිසිදා දේශපාලන උපකරණයක් බවට පත් නොවිය යුතුය. එක් ආණ්ඩුවක් යටතේ එය ත්යාගයක්ද, තවත් ආණ්ඩුවක් යටතේ දඬුවමක්ද බවට පත්විය නොහැකිය.
ඉහළ අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ සංඛ්යාව වැඩි කිරීමද අමතර සැලකිල්ලක් අවශ්ය කාරණයකි. නඩු ප්රමාදය සහ අධිකරණයේ පවතින නඩු ප්රමාණය පිළිබඳ විශ්වාසනීය සාක්ෂි මත එවැනි වැඩි කිරීමක් සාධාරණීකරණය කළ හැකිය.
එහෙත් අධිකරණ පුළුල් කිරීම, වත්මන් විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය දීර්ඝ කිරීම සමඟ එකවර සිදුවන විට, අධිකරණයේ අනාගත සංයුතිය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කිරීමේ අවස්ථාව විධායකයට ලැබේ.
පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බලයක් තිබීම ව්යවස්ථාමය ආරක්ෂණ දුර්වල කිරීම සඳහා ලබාදුන් බලපත්රයක් නොවේ. ව්යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමට අවශ්ය සංඛ්යාත්මක බලය ආණ්ඩුවකට තිබිය හැකිය. එහෙත් එමඟින් ව්යවස්ථාවේ හෝ ජනතාවට අයත් ආයතනවල අයිතිය ආණ්ඩුවට හිමි නොවේ.
මේ සඳහා ව්යවස්ථානුකූල හා වගකීම් සහගත විකල්පයක් තිබේ.
විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම ගැනීමේ වයස ඉහළ නංවන්නේ නම්, එය ක්රියාත්මක විය යුත්තේ සංශෝධනය බලාත්මක වීමෙන් පසුව පත්කරන විනිසුරුවරුන්ට පමණි. දැනට ධුරයේ සිටින සියලුම විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම දිනයන් නොවෙනස්ව පැවතිය යුතුය.
ඉහළ අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ සංඛ්යාව වැඩි කිරීමද ස්වාධීනව තහවුරු කරන ලද පරිපාලන අවශ්යතාවක් මත සිදු කළ යුතු අතර, නව පත්කිරීම් විනිවිදභාවයෙන් සහ සැබෑ ස්වාධීනත්වයකින් යුත් ක්රියාවලියක් හරහා සිදු කළ යුතුය.
එවැනි ක්රමවේදයක් මඟින් අධිකරණ ස්වාධීනත්වයේ සැබෑභාවය මෙන්ම එය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසයද ආරක්ෂා කරමින්, අවශ්ය අධිකරණ ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක කළ හැකිය.
මෙම විවාදය විනිසුරුවරුන්ට පහරදීමක් නොවේ.
ඊට ප්රතිවිරුද්ධව, මෙය විනිසුරුවරුන් ව්යවස්ථාමය වශයෙන් අපහසු තත්ත්වයකට පත් කිරීමෙන් ආරක්ෂා කිරීම සහ අධිකරණය අනාගත දේශපාලන මැදිහත්වීම්වලින් රැකගැනීම පිළිබඳ විවාදයකි.
ආණ්ඩු බලයට පැමිණෙයි. ආණ්ඩු බලයෙන් පහවෙයි. පාර්ලිමේන්තු බහුතරයන් ගොඩනැඟෙයි. පසුව ඒවා බිඳ වැටෙයි.
එහෙත් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය දේශපාලන කේවල් කිරීමෙන් සදාකාලිකවම ඉවත් කර තැබිය යුතුය.
අධිකරණ ධුර කාලය බලයේ සිටින දේශපාලන අධිකාරියේ කැමැත්ත අනුව වෙනස් කළ හැකි දෙයක් බවට පත්වූ පසු, යුක්තිය ඉටුවිය හැකිය. එහෙත් එය සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීනව ඉටුවන බව ජනතාව තවදුරටත් විශ්වාස නොකරනු ඇත.
ශ්රී ලංකාවට එවැනි අවදානමක් දරාගත නොහැකිය. – දිලිත් ජයවීර
