ස්ටොයිකවාදය(Stoicism) යනු ක්රි.පු. 300 කාලයේ පුරාණ ග්රීසියේදී සිටියම් හි සෙනෝ විසින් ආරම්භ කරන ලද දර්ශනවාදී සම්ප්රදායකි.
ස්ටොයික් අනුගාමිකයන්ගේ බලපෑම වර්තමානයේ අද දක්වාත් පැතිරෙයි. වර්තමානයේ පවා ඉංග්රීසි භාෂාවේ stoical යන්න යොදන්නේ මැසිවිල්ලක් නොමැතිව අභාග්යය විඳ දරාගෙන සිටීමේ ආකල්පය හැඟවීමටයි.
එය එහි තර්කන පද්ධතිය සහ ස්වාභාවික ලෝකය පිළිබඳ අදහස් මගින් දැනුම් දෙන පුද්ගලික ආචාර ධර්ම පිළිබඳ වැඩි ලෙස විග්රහ කරණු ලබන දර්ශනයකි.
එහි ඉගැන්වීම් වලට අනුව, සමාජයීය ජීවීන් ලෙස සතුට හෝ ආශීර්වාදය සඳහා වන මාවත එය ඉදිරිපත් කරන මොහොතේ පිළිගැනීම තුළින් සොයාගත හැකිය.
විනෝදය සඳහා ඇති ආශාව හෝ වේදනාවට ඇති බිය නිසා තමන්ව පාලනය කර ගැනීමට ඉඩ නොදීමෙන් කෙනෙකුගේ භාවිතාව ලෝකය වටහා ගැනීමටත්, සොබාදහමේ සැලැස්මට යමෙකුගේ කොටසක් කිරීමටත්, එකට වැඩ කිරීමෙන් සහ අන් අයට සාධාරණ
හා යුක්තිසහගත ලෙස සැලකීමෙන් ද සිතන්න. වැනි දෑ ස්ටොයිකවාදය තුල වැඩි ලෙස විග්රහකර ඇත..
සියලුම මනුෂ්යයන් සහෝදරයන් සේ සැලකු මුල්කාලයේ ස්ටොයිකවාදීහු වහල් ක්රමය හෙළා දැක තිබෙනවා.
ක්රිස්තු පූර්ව ප්රථම සියවසේ සිට රෝම සමාජයේ ප්රභු පෙලැන්තිය විසින් ස්ටොයිකවාදය වැළඳ ගනු ලැබූ අතර යුතුකම හෙවත් වගකීම ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කරතිබේ.
සමහර විනාශකාරී චිත්තවේගයන් විනිශ්චයේ වැරදි නිසා ඇති වූවක් බව ස්ටොයිකයන්ගේ මතය වූ අතර, මිනිසුන් විශ්වාස කළේ“සොබාදහමට අනුකූලව” කැමැත්තක් පවත්වාගෙන යාමයි.
මේ නිසා, ස්ටොයිකයන් සිතුවේ පුද්ගලයෙකුගේ දර්ශනයේ හොඳම ඇඟවුම පුද්ගලයෙකු පැවසූ දේ නොව පුද්ගලයෙකු හැසිරුණු ආකාරය බවයි.
යහපත් ජීවිතයක් ගත කිරීම සඳහා යමෙකුට ස්වභාවික අනුපිළිවෙල පිළිබඳ නීති තේරුම් ගත යුතුව තිබුණේ සියල්ල සොබාදහමේ මුල්බැස ඇති බව ඔවුන් සිතූ බැවිනි.
සෙනෙකා සහ එපික්ටෙටස් වැනි බොහෝ ස්ටොයිකවාදීන්අවධාරණය කළේ “සන්තෝෂය සඳහා ගුණවත්කම ප්රමාණවත්”නිසා අවාසනාවන්ත ලෙස චිත්තවේගීයව ඔරොත්තු දෙන බවයි.
මෙම විශ්වාසය “ස්ටොයික් සන්සුන්” යන වාක්ය ඛණ්ඩයේ අර්ථයට සමානය, නමුත් මෙම වාක්ය ඛණ්ඩයට “රැඩිකල් සදාචාරාත්මක”ස්ටොයික් අදහස් ඇතුළත් නොවේ.
ක්රි.ව. 3 වන සියවස දක්වා රෝම හා ග්රීක ලෝකය පුරාස්ටොයිකවාදය වර්ධනය වූ අතර එහි අනුගාමිකයන් අතර මාකස් ඔ්ලියස් අධිරාජ්යයාද විය.
ක්රි.ව. 4 වන සියවසේදී රෝමයේ ග්රීසියේ ක්රිස්තියානි ධර්මය රාජ්ය ආගම බවට පත්වීමෙන් පසු එය ස්ටොයිකවාදය සමාජයෙන් විසි වී යන ලදී.
මිනිසුන් සිටින්නේ එකිනෙකා වෙනුවෙනුයි; එක්කෝ ඔවුන් දැනුවත් කරන්්න නැතිනම් ඉවසා දරා සිටින්න සහ ඔබගේ සෑම ක්රියාවක්ම, වදනක්ම හා සිතුවිල්ලක්ම ඕනෑම මොහොතක මෙලොව හැර යාමට කැපව සිටින්නෙකුගේ බඳු විය යුතුය වැනි අවවාදයන්
ස්ටොයිකවාදය තුල වැඩි ලෙස පවතියීී.
නුතන සංවේද්යතාවන් සමග සසඳද්දී ඇතැම් විට ස්ටොයිකවාදීන්ගේ අචාර ධර්ම අනුකම්පා විරහිත මෙන්ම බොහෝදුරට අමානුෂික බවක් දිස්වේ. නිදසුනක් දක්වන්නේ නම්,
තම දරුවා දියේ ගිලෙන බව දකින ස්ටොයිකවාදී ප්රඥායා දරුවා
ගලවා ගැනීමට උත්සාහ දරයි.
එහෙත් ඔහුගේ තැත වැරදි ගොස් දරුවා මිය ගිය ද ඔහුට පසුතැවිල්ලක් හෝ දුකක් නොදැනේ. තමන්ට කළ හැකි උපරිමය කළ බව දන්නා ඔහු දරුවාගේ මරණය දෙවියන්ගේ සැලැස්මෙහි කොටසක් සේ හඳුනාගෙන සිදුවුයේ, සිදුවිය හැකි හොඳම දෙය ලෙස සලකයි.
