වසර 17ක් තුළ ශ්රී ලංකාවෙන් බිම්බෝම්බ මිලියනයක් ඉවත් කරයි – වාර්ෂික අනතුරු 250 සිට 3 දක්වා පහළට
කොළඹ, අගෝස්තු 8: Globe, Emmy සහ Olivier සම්මානලාභී ප්රකට බ්රිතාන්ය නිළි සහ Mines Advisory Group (MAG) සංවිධානයේ තානාපතිවරියක වන රොසමුන්ඩ් පයික් මේ සතියේ ශ්රී ලංකාවට පැමිණ තිබෙනවා
ශ්රී ලංකාව පසුගිය වසර 17ක කාලය තුළ බිම්බෝම්බ මිලියනයක් ඉවත් කිරීමේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරන අවස්ථාවක ඇයගේ මෙම සංචාරය සිදුවීම විශේෂත්වයක්
ඇයගේ සංචාරය හරහා ශ්රී ලංකාවේ මානුෂීය බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ ක්ෂේත්රය ලබා ඇති සැලකිය යුතු ප්රගතිය මෙන්ම, ශ්රී ලංකාව බිම්බෝම්බවලින් තොර රටක් බවට පත් කිරීමේ ඉලක්කය සපුරා ගැනීම සඳහා මේ දක්වා ලබා ඇති වේගය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමේ වැදගත්කම ද අවධාරණය කෙරේ.
සංචාරය අතරතුර රොසමුන්ඩ් පයික් ශ්රී ලාංකික බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ කණ්ඩායම් සමඟ කාලය ගත කිරීමටත්, උතුරු පළාතේ මන්නාරම සහ මුලතිව් දිස්ත්රික්කවල පිහිටි බිම්බෝම්බ ක්ෂේත්ර දෙකක් නිරීක්ෂණය කිරීමටත් නියමිතයි
එමෙන්ම බිම්බෝම්බවලින් බලපෑමට ලක් වූ දෙමළ සහ සිංහල ප්රජාවන්ට අයත් පවුල් හමුවීමටද ඇය කටයුතු කරනු ඇත. බිම්බෝම්බ අනතුරකට ලක්වූ දිවි ගලවාගත් පුද්ගලයෙකු හමුවීමද ඇයගේ සංචාරයේදී සිදුවීමට නියමිතයි
බිම්බෝම්බ සහ පුපුරා නොගිය යුද උපකරණවලින් ඇති විය හැකි අවදානම් පිළිබඳව දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහනකටද ඇය සහභාගි වීමට නියමිත අතර, එහිදී එවැනි අවදානම් හඳුනාගෙන ඒවායෙන් ආරක්ෂා විය හැකි ආකාරය පිළිබඳව පාසල් දරුවන් දැනුවත් කෙරෙනු ඇති.
රොසමුන්ඩ් පයික් අග්රාමාත්ය ආචාර්ය හරිනි අමරසූරිය, නිවාස, ඉදිකිරීම් සහ ජල සම්පාදන අමාත්යවරයා සහ බිම්බෝම්බ ක්රියාකාරීත්ව මධ්යස්ථානයේ නිලධාරීන් හමුවීමටද නියමිත බව සඳහන්
එහිදී ශ්රී ලංකාවේ මානුෂීය බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ වැඩසටහන මේ දක්වා ලබා ඇති ප්රගතිය සහ බිම්බෝම්බවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම තොර රටක් බවට පත්වීම සඳහා තවදුරටත් සිදුකළ යුතු කාර්යයන් පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට නියමිතයි
බිම්බෝම්බ මිලියනයක් ඉවත් කරයි
ශ්රී ලංකාවේ යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු මානුෂීය බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ කටයුතු සඳහා එක්සත් රාජධානිය ඇතුළු ජාත්යන්තර හවුල්කරුවන්ගේ සහාය අඛණ්ඩව ලැබී තිබේ.
බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීම හරහා යුද්ධයෙන් පසු යළි ගොඩනැගෙමින් සිටින ප්රජාවන්ට තම නිවාස සහ ඉඩම් වෙත ආරක්ෂිතව නැවත පැමිණීමට හැකි වන අතර, කෘෂිකර්මාන්තය, නිවාස ඉදිකිරීම, යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය සහ නව ජීවනෝපාය අවස්ථා සඳහාද එම ඉඩම් යළි භාවිත කිරීමට හැකියාව ලැබේ.
පසුගිය වසර 17 තුළ ශ්රී ලංකාවේ බිම්බෝම්බ මිලියනයක් ඉවත් කර ඇති අතර, වාර්ෂිකව බිම්බෝම්බ හේතුවෙන් සිදුවන අනතුරු සහ මරණ සංඛ්යාවද සැලකිය යුතු ලෙස පහළ ගොස් තිබේ.
එම සංඛ්යාව වසරකට ආසන්න වශයෙන් 250ක් පමණ වූ තත්ත්වයක සිට 2024 වසරේදී 3ක් දක්වා පහළ ගොස් තිබේ.
බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ මෙහෙයුම් හේතුවෙන් යුද්ධය සමයේ අවතැන් වූ පුද්ගලයන් මිලියනයකට ආසන්න පිරිසකට නැවත සිය නිවාස වෙත පැමිණීමටද අවස්ථාව සැලසී තිබේ.
“බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමෙන් භූමිය යළි ආරක්ෂිතයි”
රොසමුන්ඩ් පයික් සඳහන් කර ඇත්තේ ලොව පුරා MAG සංවිධානයේ කටයුතු නිරීක්ෂණය කිරීමේදී සිවිල් යුද්ධයකින් පසු බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීම සහ අවදානම් පිළිබඳ ජනතාව දැනුවත් කිරීමේ අවශ්යතාව තමන්ට නිරන්තරයෙන් අවබෝධ වන බවයි.
භූමිය නැවත ආරක්ෂිත තත්ත්වයට පත් කිරීම තුළින් සංහිඳියාවක් දක්නට ලැබෙන බවත්, ශ්රී ලංකාවේ MAG වැඩසටහන තමන්ට විශේෂ ආශ්වාදයක් ලබාදෙන බවත් ඇය සඳහන් කර තිබේ.
බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ කාර්යය අතිශය අවදානම් සහගත වුවද, එහි නිරත කණ්ඩායම් සඳහා ඉහළ මට්ටමේ පුහුණුව, දැඩි ආරක්ෂක ක්රමවේද සහ කණ්ඩායම් හැඟීමක් ගොඩනැගීම පිළිබඳවද ඇය ප්රශංසා කර ඇත.
“MAG විසින් බිම්බෝම්බවලින් නිදහස් කළ භූමිය ජනතාවට භාර දෙන විට, එම ඉඩම් දැන් ආරක්ෂිත බවට ප්රජාවන්ට විශ්වාස කළ හැකියි. එම භූමිය කෘෂිකර්මාන්තයට, ගමන් කිරීමට සහ දෛනික අවශ්යතා සපුරා ගැනීමට භාවිත කළ හැකියි,” යනුවෙන් පයික් පවසා තිබේ.
තවදුරටත් අදහස් දක්වමින් ඇය පෙන්වා දී ඇත්තේ යුද්ධය අවසන් වී වසර 17ක් ගතව තිබුණද බිම්බෝම්බ සහ පුපුරා නොගිය යුද උපකරණ හේතුවෙන් ඇති අවදානම තවමත් අවසන් වී නොමැති බවයි.
“යුද්ධය අත්විඳ නොමැති දරුවන් එක් වැරදි පියවරක් හේතුවෙන් එහි බලපෑමට ගොදුරු වේවිද යන්න මවක් ලෙස මට බියක් තිබෙනවා. ශ්රී ලංකාවේ MAG සංවිධානයේ කටයුතු දැකීමෙන් මෙවැනි ඛේදවාචක අවසන් කිරීමේ අවසානය අපට පෙනෙන බවට විශ්වාසයක් ඇති වෙනවා,” යනුවෙන් ඇය වැඩිදුරටත් සඳහන් කර ඇත.
“ශ්රී ලංකාවේ ප්රගතිය කැපී පෙනෙන ජයග්රහණයක්”
ශ්රී ලංකාවේ බිම්බෝම්බවලින් තොර රටක් බවට පත්වීමේ ප්රගතිය සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ශ්රී ලංකාවේ බ්රිතාන්ය මහ කොමසාරිස් ඇන්ඩෲ පැට්රික් සඳහන් කර ඇත්තේ එය කැපී පෙනෙන ජයග්රහණයක් බවයි.
ශ්රී ලාංකික බිම්බෝම්බ ඉවත් කරන්නන්ගේ ධෛර්යය සහ කැපවීම, ශ්රී ලංකා රජයේ නායකත්වය සහ ජාත්යන්තර හවුල්කරුවන්ගේ සහාය මෙම ජයග්රහණයට මූලික වී ඇති බව ඔහු පෙන්වා දී තිබේ.
එක්සත් රාජධානිය මෙම වැදගත් කාර්යයට සහාය වීමට ලැබීම පිළිබඳව ආඩම්බර වන බවද බ්රිතාන්ය මහ කොමසාරිස්වරයා සඳහන් කර ඇත.
රොසමුන්ඩ් පයික්ගේ ශ්රී ලංකා සංචාරය හරහා රට මේ දක්වා පැමිණ ඇති දුර මෙන්ම, බිම්බෝම්බවලින් බලපෑමට ලක් වූ සියලුම ප්රජාවන් ආරක්ෂිත වන තෙක් මෙම කාර්යය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමේ අවශ්යතාවද අවධාරණය වන බව ඔහු පවසා තිබේ.
MAG ශ්රී ලංකාවේ දිස්ත්රික්ක 7ක ක්රියාත්මකයි
Mines Advisory Group (MAG) සංවිධානය 2002 වසරේදී ශ්රී ලංකාවේ සිය මෙහෙයුම් ආරම්භ කර තිබේ.
මේ වන විට එම සංවිධානය මන්නාරම, වවුනියාව, මුලතිව්, කිලිනොච්චිය, ත්රිකුණාමලය, මඩකලපුව සහ අම්පාර යන දිස්ත්රික්කවල බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ සහ අවදානම් පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමේ කටයුතුවල නිරත වේ.
ශ්රී ලංකාවේ මෙහෙයුම් ආරම්භ කළ දින සිට මේ දක්වා MAG කණ්ඩායම් විසින් වර්ග කිලෝමීටර් 103කට ආසන්න භූමි ප්රමාණයක් ජනතාව සහ ප්රජාවන් සඳහා ආරක්ෂිත තත්ත්වයට පත් කර තිබේ.
ශ්රී ලංකාව බිම්බෝම්බවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම තොර රටක් බවට පත් කිරීමේ අවසන් ඉලක්කය කරා ගමන් කරන අතර, එම ක්රියාවලියේදී බිම්බෝම්බ ඉවත් කරන්නන්ගේ කැපවීම, ජාතික ආයතනවල මෙහෙයවීම සහ ජාත්යන්තර සහාය තවදුරටත් තීරණාත්මක වනු ඇත.
